Cuộc đua Hub Air Cargo Đông Nam Á: Việt Nam đứng ở đâu trong “kim cương” mới của chuỗi cung ứng?

Trong bối cảnh air cargo toàn cầu đang tái định hình, Đông Nam Á nổi lên như một “cụm hub” chiến lược mới, quy tụ năm cái tên then chốt: Singapore (SIN), Bangkok Suvarnabhumi (BKK), Kuala Lumpur (KUL), Jakarta Soekarno–Hatta (CGK) và Tân Sơn Nhất (SGN). Sự dịch chuyển này không chỉ phản ánh thay đổi dòng chảy thương mại, mà còn mở ra cửa sổ cơ hội hiếm có cho Việt Nam trên bản đồ logistics hàng không khu vực.

Trục “kim cương” mới của air cargo châu Á – Thái Bình Dương

Nếu như Hong Kong – Incheon – Shanghai từng là “tam trụ” của air cargo châu Á, thì các số liệu gần đây cho thấy Đông Nam Á đang vươn lên thành trục kim cương mới trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

Năm 2024, sân bay Changi (SIN) xử lý 1,99 triệu tấn hàng hóa, tăng 14,6% so với 2023, chính thức lọt top 10 hub air cargo quốc tế lớn nhất thế giới. Chỉ trong 8 tháng đầu năm 2025, sản lượng tiếp tục tăng thêm 4%, đưa Singapore lên vị trí thứ 9 toàn cầu xét theo tấn-km hàng hóa.

Theo sau là:

• Suvarnabhumi (BKK) với throughput ổn định 1,3–1,4 triệu tấn/năm, hướng tới mốc 1,5–1,6 triệu tấn trong vài năm tới.

• Kuala Lumpur (KUL) đạt gần 795.000 tấn năm 2024, tăng mạnh 20,7%, với khả năng mở rộng nhà ga cargo lên 3 triệu tấn/năm.

• Soekarno–Hatta (CGK) ghi nhận khoảng 579.000 tấn (2023), tận dụng lợi thế là một trong những sân bay bận rộn nhất khu vực.

• Tân Sơn Nhất (SGN) vượt 516.000 tấn/năm, đóng vai trò cửa ngõ xuất nhập khẩu quan trọng cho điện tử, dệt may, giày dép và thủy sản của Việt Nam.

Tổng thể, năm sân bay này đang hình thành vòng cung air cargo chiến lược quanh Biển Đông – Ấn Độ Dương, gắn chặt với các tuyến liên Á, Á – Âu và Á – Mỹ.

Chiến lược hạ tầng: SIN – BKK – KUL dẫn dắt, SGN – CGK bám đuổi

Cuộc cạnh tranh hub hàng hóa không chỉ nằm ở sản lượng, mà nằm ở tầm nhìn hạ tầng và khả năng kết nối hệ sinh thái logistics.

• Singapore (SIN) tái khởi động dự án Changi East với Terminal 5 trên diện tích hơn 1.000 ha, mở rộng kết nối từ 170 lên trên 200 thành phố. Song song, Changi tập trung vào logistics giá trị gia tăng như e-commerce, dược phẩm, cold chain, giúp giữ vững vị thế “siêu hub cao cấp”.

• Bangkok (BKK) triển khai masterplan mở rộng trị giá khoảng 4 tỷ bảng, xây thêm nhà ga phía Nam, đường băng thứ tư, nâng công suất lên 150 triệu khách/năm vào 2033, kéo theo nhu cầu cargo tăng mạnh.

• Kuala Lumpur (KUL) tận dụng lợi thế chi phí cạnh tranh, quỹ đất rộng và chỉ số kết nối hàng không cao để thu hút hãng bay cargo, phát triển vai trò hub trung chuyển khu vực.

Ngược lại, CGK và SGN phải giải bài toán quá tải và hạn chế đất đai. Jakarta liên tục nâng cấp hạ tầng nhưng chịu áp lực tài chính, trong khi Tân Sơn Nhất buộc phải tối ưu bằng mở rộng nhà ga hàng hóa, kho lạnh, e-AWB, e-freight và dựa vào hệ thống logistics vệ tinh quanh TPHCM và cảng nước sâu Cái Mép – Thị Vải.

Cửa sổ cơ hội cho Việt Nam trong bản đồ hub khu vực

Dù xuất phát điểm thấp hơn về hạ tầng hub, Việt Nam sở hữu động lực tăng trưởng rất mạnh từ:

• Làn sóng FDI và China+1

• Sản xuất điện tử, may mặc, giày dép, nông sản chế biến

• Nhu cầu air freight cho hàng giá trị cao, hàng lạnh, giao nhanh

Trong 5–10 năm tới, mô hình “song trụ” Tân Sơn Nhất – Long Thành được kỳ vọng sẽ giúp Việt Nam nhảy vọt về năng lực air cargo, nếu đi kèm:

• Kết nối đa phương thức sân bay – cảng biển – khu công nghiệp – logistics hub

• Chuẩn hóa thủ tục hải quan, kho ngoại quan, RDC

• Thu hút 3PL, hãng freighter và e-commerce cross-border

Nếu tận dụng đúng thời điểm khi nhiều hãng dịch chuyển công suất freighter khỏi Trung Quốc, Việt Nam hoàn toàn có thể chen chân vào nhóm hub khu vực, ít nhất ở các phân khúc ngách như dược phẩm, nông sản chế biến, linh kiện điện tử.

Vai trò của Nam Phương Logistics

Trong bối cảnh cuộc đua hub air cargo Đông Nam Á ngày càng gay gắt, cơ hội của Việt Nam không chỉ nằm ở quy mô hạ tầng hay vị trí địa lý, mà còn phụ thuộc lớn vào năng lực của các doanh nghiệp logistics và tư vấn chuỗi cung ứng trong nước. Đây chính là không gian để Nam Phương khẳng định vai trò của mình.

Với kinh nghiệm trong tư vấn thủ tục xuất nhập khẩu, vận tải hàng không và giải pháp logistics tích hợp, Nam Phương có thể trở thành cầu nối chiến lược giữa doanh nghiệp sản xuất Việt Nam và hệ sinh thái air cargo khu vực. Việc hỗ trợ doanh nghiệp tối ưu tuyến bay, lựa chọn hub trung chuyển phù hợp, chuẩn hóa chứng từ điện tử (e-AWB, e-freight), khai thác kho ngoại quan và dịch vụ giá trị gia tăng sẽ giúp hàng hóa Việt Nam tham gia sâu hơn vào mạng lưới logistics toàn cầu.

Trong giai đoạn Việt Nam hướng tới mô hình song trụ Tân Sơn Nhất – Long Thành, những đơn vị như Nam Phương không chỉ đóng vai trò “người thực thi”, mà còn là đối tác tư vấn chiến lược, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh cho doanh nghiệp nội địa. Nếu tận dụng tốt xu hướng dịch chuyển chuỗi cung ứng và nhu cầu air cargo tăng cao, Nam Phương hoàn toàn có thể đồng hành cùng doanh nghiệp Việt bước lên một nấc mới trong bản đồ hub air cargo Đông Nam Á, từ vị thế vệ tinh sang tham gia sâu vào chuỗi giá trị khu vực.

Nguồn:VLR.vn